Pater Van Kilsdonk

Bomans was een buitenbeentje. In de jaren zestig hoorden schrijvers dikke boeken te schrijven en niet met hun neus op tv te verschijnen. Bovendien, wat deed een katholiek voor de protestantse omroepvereniging NCRV? Niet verwonderlijk dat Bomans mensen opzocht die zelf ook aan de rand van het duldbare stonden. In 1971 interviewde hij zeer spraakmakende personen als pater van Kilsdonk, de protestantse theologieprofessor Harry Kuitert en de psychiater Jan Foudraine. De interviews met de voormannen van geloof en kerk zijn terug te vinden in Werken VI en doen nog fris aan, of, er is niet zo gek veel veranderd in de tijd. Het ook uiterst interessante gesprek met Jan Foudraine over psychologie/psychiatrie - waarvan Bomans door zijn studie kennis had - is tot mijn spijt en grote verbazing niet in de verzamelbundel Werken opgenomen.
Hoe is het deze mannen vergaan? Vijfendertig jaar later zijn ze gelukkig nog in leven en behoren tot de generatie der stokouden. Dat doet wat cru aan, daar Bomans enige maanden na die interviews op 58 jarige leeftijd overleed. Pater Jan van Kilsdonk was jezuďet, godsdienstleraar en studentenpastor. Bomans sneed direct het grote probleem in die tijd onder katholieken aan: de twijfel aan kerk en geloof. En Bomans sneed dieper, gelet op deze opmerking: ‘(..) ook groeit de verontrusting omdat de priester gaat delen in de twijfels van de gelovige. Vroeger was hij een man die het wist. (..) Die oude priesterfiguur is verdampt. Wanneer ik nu spreek met pater van Kilsdonk, dan zie ik in hem de representant van de nieuwe priester. Het gaat om (..) een geheel nieuwe gestalte van de zielzorger die wij in hem naar voren zien komen.’ Bomans had duidelijk waardering voor deze nieuwe priester. Het geanimeerde gesprek ging ondermeer over het celibaat.

Daarover zei van Kilsdonk: ‘Als een organisatie de mensen verplicht ongehuwd te zijn, dan is ze per se, mag ik het harde woord gebruiken, fascistisch.’ Van Kilsdonk doet meer krachtige uitspraken over het instituut kerk. Toch blijft hij Rome trouw omdat katholieken een ding hebben waarmee ze zich van de rationele protestanten onderscheiden: ‘een koestering van het humane’. Van Kilsdonk maakt zich overigens weinig zorgen of hij wel recht in de leer is. Hij gelooft dat hij uit liefde is geboren, in liefde verkeert en in liefde geborgen zal worden. Een jaar of twee terug las ik in het blad VolZin een interview met de pater. Hij was nog geen steek veranderd.

Op 9 oktober 2006 schonk dagblad Trouw veel aandacht aan hem. Het zicht van de bijna negentigjarige was slecht geworden maar zijn geest was nog immer scherp. Iedere ochtend maakte hij een wandelingetje door Amsterdam-Zuid, behalve op vrijdag 6 oktober. Toen was hij in Zeeland, een plaatsje in Noord-Brabant, ter ere van een kop die die dag onthuld ging worden. Van Kilsdonk kwam oog in oog te staan met zijn onverzettelijk beeld. De kunstenaar was Dennis Coenraad. Hij was ‘een van de vele mensen die geraakt werden door de persoonlijke aandacht van ‘de Kils’, die duizenden Amsterdamse studenten bezocht, in hun flats, in cafés en discotheken. Niet zelden vond degene die in een nachtelijk gesprek zijn hart bij hem had uitgestort een dag later een handgeschreven brief op de mat.

Ook Coenraad verging het zo. "Die brief maakte een verpletterende indruk", zegt hij nu. Hij besloot een bronzen kop te maken van de pater die hij steevast opzocht als hij het even niet meer wist.’ Ter vervaardiging van de kop belegde Coenraad 33 poseersessies. Daarvoor nam hij goede bekenden van Van Kilsdonk mee onder wie bisschop Bluijssen, Ed van Thijn en Willem Aantjes. Uit een korte mailwisseling is mij gebleken dat het eigenlijk 34 poseer- dan wel praatsessies waren. Coenraad beschikt namelijk over een DVD. Daarop staat het gesprek van Bomans met Van Kilsdonk uit 1971. Voor meer informatie: www.denniscoenraad.nl/

Edward Krabbendam