Uit de tijd van de tweede wereldoorlog, zijn in Nederland twee beroemde boeken voortgekomen: Het achterhuis van het Duitse meisje Anne Frank en Het verstoorde leven van Etty Hillesum. Beide boeken zijn geen oorlogsdagboeken in strikte zin want ze gaan in belangrijke mate over de persoonlijke ontwikkeling van de schrijfsters.
Hoeveel oorlogsdagboeken zijn er geschreven? Veel, denk ik. Daar zullen interessante werken tussen hebben gezeten. Wat is daarvan over? Weinig. Op Internet staan nog vijftien titels die geen van alle bekendheid genieten.
Ruim tien jaar terug kwam een oorlogsdagboek boven water, van Godfried Bomans. Het is opgenomen in deel I van de zevendelige verzamelbundel ‘Werken’ (p. 684 – 718). Dat dagboek is onopgemerkt gebleven, terwijl Bomans een treffend beeld schetste van het leven in 1944-1945. Dolle Dinsdag vormde voor hem aanleiding om op journalistieke wijze verslag te gaan doen.
Op die dinsdag, vijf september 1944, dacht iedereen in ons land dat de laatste dagen van de bezetting waren ingeluid. Het werd een enorme teleurstelling, gevolgd door de Hongerwinter voor het Westen van ons land, en een veel dikker dagboek dan verwacht.
De bevrijding van Nederland had voor de geallieerden geen prioriteit. De Verenigde Staten en bondgenoten, bevrijdden in 1944 alleen dat deel van ons land dat nodig was om snel naar het oosten op te stomen. Zo kon voorkomen worden dat een al te groot deel van Europa door de Russen werd bevrijd, en binnen hun invloedssfeer terechtkwam.
‘Het journaal van de laatste oorlogsdagen’ laat een beeld zien van het gewone leven, met honger, hongertochten, kou, bescheiden feestjes, saamhorigheid, fietsendiefstal, razzia’s, onderduik, verzet, voedseldroppings en bevrijding. Hoewel algemeen wordt aangenomen dat Nederlanders tijdens de Duitse bezetting slecht geïnformeerd waren, gaf Bomans van de laatste periode een verrassend accuraat beeld van de krijgsverrichtingen in Nederland en ver daarbuiten.
‘Bomans als oorlogsverslaggever’ bestaat uit een inleiding, waarna een ruime selectie uit Bomans’ dagboek volgt. Dit ‘Duizendpootje’ staat deze keer niet op de site van het Godfried Bomans Genootschap, maar op die van het STIWOT, waar veel informatie over de tweede wereldoorlog beschikbaar is. Voor ‘Bomans als oorlogsverslaggever’, klik hier.
Edward Krabbendam
Bomans hield van katten en schaken.
Bron: Jeroen Brouwers, De wereld van Godfried Bomans