Het voorwoord van deze voorjaarseditie is afkomstig van de redactiesecretaris Gert-Jan van Dijk. Hij geeft een beknopt overzicht van de inhoud.
*
Jan Henry bericht over 10 sprookjes van Bomans die op muziek zijn gezet. De te bestellen cd draagt als titel De vijvervrouw. De naam van de band is GODFRIED met zang van Harm Peter Smilde, neerlandicus en afgestudeerd op de journalist Bomans, gegeven zijn bijdragen aan ‘de Volkskrant’ en ‘Elseviers Weekblad’ over de periode 1945-1948.
*
In ‘Van de bestuurstafel’ laat Fred Berendse weten dat het bestuur zoals gebruikelijk op 22 december 2006 een bloemstuk heeft gelegd op het graf van Bomans.
Het ledental is gedaald en bedraagt ongeveer 250. Toch was er financiële ruimte voor een eindejaarsgeschenk (‘De besmetting door een bijgeloof’) en voor een uitgave van ‘Onder het stof’.
De heer Michael Copsy had op internet de domeinnaam godfriedbomans.nl in bezit. Hij stelde die naam ter beschikking. Onder dank is dit aanbod aanvaard.
*
Joost Mulder introduceert het Ampzing Genootschap dat in 1995 werd geformeerd onder bevriende muzikanten. Naast enthousiasme voor muziek delen de leden hun afkeer van overbodige Engelse termen in ons spraakgebruik. De naam van die band is ontleend aan dominee Samuel Ampzing, die zich in de 17de eeuw stoorde aan onnodig gebruik van Latijnse en Franse woorden.
Het Ampzing Genootschap timmerde aan de weg met het boek Kant noch Wall, zijn website en door optredens.
*
‘We zijn 35!’, schrijft Fred Berendse met instemming. Het Godfried Bomans Genootschap werd op 1 juni 1972 in Leiden door 9 man opgericht, toen nog Godfried Bomans Society geheten. In de afgelopen 35 jaar is er veel gebeurd en het Genootschap “heeft een vaste plaats verworven tussen andere literaire genootschappen.” En Bomans staat nog steeds in de belangstelling gegeven de uitgebrachte dvd’s, luisterboeken en het nieuwsoverzicht op deze site.
*
Cees van den Berg interviewde vier relatief jonge leden die zich op verschillende wijze gaan inzetten voor het Genootschap. Het zijn Otto Grünbauer, 49 jaar, docent nieuwe media en beheerder van deze site, redactielid Coos Tuinen, 55 jaar en consultant, penningmeester Gerard Dekkers, 62 jaar en manager, en redactiesecretaris Gert-Jan van Dijk, 43 jaar, classicus en docent.
Van den Berg legde ieder dezelfde vragen voor. Hier zijn alleen enige reacties weergegeven van Otto Grünbauer. Grünbauer leerde Bomans kennen op de dag van diens overlijden in 1971. Hij zat met zijn vader in de auto toen het overlijdensbericht op de radio werd medegedeeld. Grünbauers vader was zo van slag dat ze de snelweg verlieten om bij een eetgelegenheid op verhaal te komen.
Voor Grünbauer is Bomans een groot schrijver en, in zijn eigen woorden: “meer nog een groot mens. Een vrijdenker. Iemand die aanzette tot – voor mij – nieuwe denksporen op velerlei terrein.”
Grünbauer hoopt dat het Genootschap erin zal slagen Bomans meer onder de aandacht van kinderen (jongeren) te brengen. (Dat laatste doet hij op deze site.)
*
Webmaster Otto Grünbauer gaat in www.godfriedbomans.nl in op de eerste 3 maanden van het bestaan van deze site (laatste 3 maanden van 2006). Ruim 6.000 mensen bezochten de hoofdpagina waarvan er ruim 4.300 verder klikten naar de inhoud. Bijna 86 procent van de bezoekers kwam uit Nederland, gevolgd door België en verder ‘hits’ uit allerlei windstreken. Grünbauer verwacht voor 2007 “een goed Bomansjaar.”
*
Fred Berendse belicht ‘Onder het stof’. Reeds in 1998 werd een overzicht van artikelen uit ‘Godfried’ door Jac Aarts vervaardigd. Na 8 jaar moest deze catalogus worden bijgewerkt, vandaar de uitgebreide en herziene versie die nu is uitgebracht, inclusief namenregister, ook nu weer van de hand van Aarts. Het boekje is te bestellen bij het Genootschap.
*
In 1997 startte de Nederlandse Taalunie een project met als doel een overzichtswerk van de gehele Nederlandstalige literatuur, inclusief de Vlaamse, dat onder de titel Altijd weer vogels die nesten beginnen, in 7 grote boekwerken zou gaan verschijnen. Op 23 februari 2006 verschenen de eerste twee delen, waaronder de literatuur van 1945 tot 2005, waarvan de eerste exemplaren aan prinses Mathilde van België en aan prinses Máxima werden overhandigd. Het deel met de recente literatuur had de Vlaamse literatuurwetenschapper Hugo Brems voor zijn rekening genomen, een boekwerk van 684 bladzijden, exclusief registers en dergelijke. Bomans komt daarin vijfmaal voor. Jac Aarts heeft al die citaten overgenomen in zijn artikel ‘Stel, Máxima leest Bomans…’
Na de citaten laat Aarts Freddy de Schutter, Vlaams literatuurhistoricus en criticus, aan het woord. Hij vroeg zich het volgende af. Wat voor beeld zou Máxima van Bomans krijgen, indien zij zou gaan lezen? De Schutter is van mening dat Máxima geen steek wijzer zou worden.
In het voorwoord van zijn artikel, laat Aarts weten dat De Schutter de passages over Bomans gebruikt heeft om aan te tonen dat het boek van Brems over de recente Nederlandstalige literatuur “een eclectisch allegaartje” is.
*
Uit ‘Bomans als journalist’ van ondergetekende blijkt dat de journalistieke activiteiten van Bomans tijdens het laatste jaar van de Duitse bezetting zijn begonnen waardoor hij medeoprichter werd van dagblad de Volkskrant en weekblad Elsevier. Voor beide bladen heeft hij talloze beschouwingen van allerlei aard geschreven waarmee hij soms het land op zijn kop zette, geregeld mensen kwaad maakte, van provocatie werd beticht en zelfs doodbedreigingen kreeg. Tot aan zijn dood bleef hij voor ‘Elsevier’ schrijven maar bij de radicaliserende ‘Volkskrant’ werd hij er in 1969 uitgewerkt.
Dit stuk is wat later enigszins gewijzigd op deze site verschenen als de 1000-pootjes ‘Bomans en Elsevier’ en ‘Bomans en de Volkskrant’.
*
Ten slotte het ‘Nieuwsoverzicht van 1 juli tot 19 september 2006’, een selectie uit het nieuws dat in de Bomans Krant op Internet is verschenen. Jac Aarts meldt ondermeer:
- De vier grammofoonplaten uit 1978 met als titel Bomans was de naam, zijn nu op vier cd’s uitgebracht. Ook de dubbel lp Ernst en humor in mijmeringen zijn op 2 cd’s uitgebracht, aangevuld met een derde cd met ‘De onvergetelijke humor van Godfried Bomans’, onder de titel De humor & ernst.
- In ‘HP/De Tijd’ stond in augustus een uitgebreid interview met Erna Kramer, de tweede echtgenote van Anton Heyboer. Ze vertelde over de jaren ’50 waarin zij veel contact had met Bomans, zijn vrouw en Harry Mulisch. (Kramer komt op deze site uitgebreid aan bod in ‘Bomans, Heyboer en Kramer’.)
- Op 23 augustus rolde het 25.000ste exemplaar van ‘de Volkskrant’ van de pers. De krant vierde dat met een speciale bijlage waarin Bomans vier keer voorkwam. Er is een tekening van Opland bij ter gelegenheid van de ingebruikname van het nieuwe hoofdkantoor aan de Wibautstraat. Op straat staan veel grote lieden in een rij te wachten om binnen te komen, zoals Adenauer, Mao en De Gaulle. Tussen hen in staat Bomans getekend, lezend.
- Bomans en Wolkers hebben in 1971 ieder een week op Rottumerplaat verbleven. Zij stonden in contact met Willem Ruis. Van het beschikbare materiaal zijn 6 cd’s gemaakt en in de handel gebracht.
- In het Letterkundig Museum is plaats gemaakt voor Bomans. Zo is zijn pijp daar te vinden, foto’s, drukwerken en brieven.
- Dr. Harry Prick is op 14 september 2006 overleden. Hij was een eminent literatuurkenner, biograaf van Van Deyssel en bewonderaar van het werk van Bomans.
- Jac Aarts besluit op 18 september met de mededeling dat hij als redacteur stopt met de Bomans Krant op internet. Er gaat te veel tijd en energie in zitten. Hij sluit evenwel een doorstart niet uit. (Aarts maakte later inderdaad een doorstart met Bomans Weekblad)
Edward Krabbendam
26 april 2010
© 2010 Microsoft Privacyverklaring Gebruiksrechtovereenkomst
In het ‘Voorwoord’ van dit najaarsnummer, meldt Fred Berendse dat Gert-Jan van Dijk, de nieuwe redacteur, wegens ziekte niet in staat is geweest deze aflevering van ‘Godfried’ te realiseren. Door de inzet van de medewerkers is er toch “zeer aantrekkelijk materiaal” verzameld.
*
Van Bomans is een brief uit 1955 opgenomen aan de heer A. van Roon, waarin hij niet ingaat op een verzoek tot medewerking. Verder een reactie van Bomans uit 1968 op het motto ‘Sint naar 5.000 witte bedden’.
*
Toen W. Dijkman overleed, liet deze fotograaf een groot archief na dat ter beschikking werd gesteld van de Historische Vereniging in Alphen aan den Rijn. Via een neef, kreeg Jan Henry te horen, dat hierin drie foto’s zaten, waarop Bomans te zien was. Op een ervan, staat een vreemd uitgedost persoon op een step, terwijl Bomans op de achtergrond omringd wordt door studentikoze types. Waar en wanneer die foto was genomen, was niet bekend.
Jan Henry kwam achter het volgende: In juli 1966 werd het 330-jarig bestaan van het Utrechts Studentencorps gevierd. Dat bestond ondermeer uit een estafette per autoped van 10 eerstejaars studenten die met een flesjes boegwater van het piratenschip van radio Veronica, van Scheveningen naar Utrecht stepten. Bomans deed van die dag verslag.
*
In ‘Bomans als onbekende’ van ondergetekende wordt betoogd dat het werk van Bomans door neerlandici nauwelijks is bestudeerd. De voorzitter schreef in zijn voorwoord dienaangaande: “Krabbendam schreef een uitvoerige verklaring voor het negeren van Bomans door de literatoren.”
Bovendien hebben Bomans en Harry Mulisch in de jaren ’50 veel met elkaar te maken gehad en heeft Bomans in enkele opzichten Mulisch beïnvloed. Dat is onbekend geraakt.
Dit artikel is wat later, enigszins gewijzigd en gecorrigeerd, op deze site als 1000-pootje opgenomen.
*
Fred Berendse behandelt ‘De sterren van de 21e’, een bundel uit 1915 met 14 gedichten van de hand van mr. J.B. Bomans, de vader van Godfried. De gedichten zijn geschreven toen vader Bomans luitenant was tijdens de Eerste Wereldoorlog (1914-1918), waarin Nederland niet betrokken raakte. Hij en zijn compagnie lagen in de duinen en moesten de Noordzee bewaken. Ze hadden dus niets te doen.
Berendse behandelt de mobilisatie van 1914. Vader Bomans bleef tot in 1916 gemobiliseerd waarna hij lid werd van de Tweede Kamer, met zeer veel katholieke stemmers op zijn naam.
In de gedichten looft en plaagt Bomans zijn regimentsgenoten zoals dr. Johannes Abraham Bierens de Haan en Jouke Broer Schuil, uit wiens bibliotheek de bundel afkomstig was. Van beide heren schetst Berendse een portret.
*
Tijdens de Nationale Voorleesdagen las Sebastiaan Hol sprookjes van Bomans voor in groep acht van een basisschool in zijn woonplaats Hoorn. Hol doet daarvan verslag. Hij las ‘Het aanzoek’ voor en ‘De koning in zijn hemd’. Hol beschrijft de wisselende reacties van kinderen.
*
Tot slot ‘Van de bestuurstafel’ van de hand van voorzitter Fred Berendse. De bestuursvergadering werd dit keer gehouden in het Vlaamse Mechelen. Het bestuur was te spreken over de nieuwe website van het Genootschap en de complimenten gingen uit naar webmaster Otto Grünbauer, evenals naar Gerrit-Jan van Dijk, die zich “een waardig opvolger van Jan Henry betuigde.”
De leden bleken voorts niet zo goed van betalen te zijn en de uitgave van ‘Onder het stof’ (zie maart 2007) werd minder verkocht dan verwacht. De volgende bijeenkomst zal plaatsvinden in de nieuwe Openbare Bibliotheek in Amsterdam.
Edward Krabbendam
22 april 2010